Geschiedenis

Schijnheilig ontstond op 17 oktober 2004 aan de Heiligeweg in Amsterdam.
Zodoende de naam die we nooit meer los hebben kunnen laten, ondanks verschillende pogingen. Die dag betrokken enkele studenten, scholieren en andere jongeren het pand om er te wonen en te werken, maar bovenal; om een galerie te beginnen.

De dag van de Kraak
De kraak van de Heiligeweg

De kleine ruimte werd geschilderd, geveegd en na een week hingen de eerste kunstwerken aan de muur en kon de deur open voor de eerste bezoekers. Onze eerste website ging de lucht in en er was te lezen:

Op 31 oktober is Hangart Schijnheilig geopend met een expositie van meerdere kunstenaars, een open atelier, dj, gitaarspel, en de verkoop van gebakken lucht.
Sindsdien borrelt de Hangart van ontmoetingen, verzinsels, prikkels en bedenksels.

Bij ons de museumnacht pas echt ‘s nachts: op 6 november van 01.00 tot 06.00 stroomde de Hangart vol met voorzichtige bezichtigers, gezellige lui, geïnteresseerde voorbijgangers en plakkende kunstenaars. Buiten werd de met stoepkrijt volgedichte straat voorgedragen aan het slenterend uitgaanspubliek.

In de weken erna volgde de ene expositie op de andere in moordend tempo. En niet alleen dat, de Galerie werd al snel een huiskamer in de binnenstad voor de snel groeiende groep vrienden en actievelingen die eromheen hingen. Een welkome afwisseling in het snel vercommercialiserende centrum van de stad als plek waar men goedkoop of gratis koffie kon krijgen, kon hangen, en samen nieuwe ideeën en acties kon ontwikkelen. Een overzicht van de verschillende exposities is hier te vinden.

een doodnormale dag
De Galerie op een mooie dag

In de tussentijd werd HangArt Schijnhelig ook om andere redenen een begrip. Ze overleefde op miraculeuze wijze een ontruimingsgolf en ze bood onderdak aan het DamoClash collectief die festivals organiseerde in pakhuis Afrika tegen elke vorm van tegen werking van de harde hand in.
Er zijn zelfs boze tongen die beweren dat de Galerie het zenuwcentrum vormde voor de , tot nu toe laatste, Maagdenhuisbezetting in Maart 2005…

Volkskrant Artikel Volkskrant Artikel
Trouw en Volkskrant op 3 Maart 2005

De galerie zou uiteindelijk een jaar en een dag na de kraak ontruimd worden; 18 oktober 2005 viel het doek.
Bij de ontruiming verzette sympathisanten zich geweldloos door voor het pand schilderijen op te houden en er hing een als ME verkleede dichter aan de gevel die doordichtte tot hij in de container van de politie verdween.

Filmpje ontruiming Schijnheilig

Op 4 februari 2006 werd Schijnheilig na maanden van diepe sluimering weer wakker aan de St. Antoniebreestraat en gelijk de volgende dag vond er al een nieuwe expositie plaats. De geest was hervonden en de penselen geslepen.
Het pand was van de gemeente en stond alweer geruime tijd leeg te staan. Het bestond uit een kleine doch fraaie bovenruimte en een riante kronkel-kelder. En dat alles was binnen mum van tijd weer de bruisende bende die we gewend waren. Er werd weer als vanouds gezongen, geschilderd en gedroomd over legalisatie van het initiatief.

Opening door Chiel v. Zeijlst
Opening door de net nieuwe nachtburgemeester Chiel van Zelst

Doch, na enkele exposities, feestjes en een modeshow, bleek het pand niet voor ons behouden te blijven. Een écht huurcontract en een vriendelijke dame met dromen over een winkel met eerlijke kleding overtuigde ons deze keer niet de ME af te wachten maar dezes maal de sleutel af te geven. Op 20 februari 2006, 3 maanden na de kraak, verdwenen we van het Amsterdamse kunstpodium om ook geruime tijd af te blijven.

We kraakten aan de Ferdinand Bolstraat op 14 januari 2007 een pand dat eigendom was van Heineken. In deze periode werd intensief samengewerkt met studenten van de Gerrit Rietveld academie en werd daarnaast een expositie door jonge Afrikaanse kunstenaars georganiseerd. Ook Radio Patapoe deed aan invulling van de avonden. Helaas lag midden in deze ruimte het uitvoerputje van een restaurant in de buurt en was de stank een voortdurende, onprettige afleiding. De officier van justitie Otto van de Bijl stelde dat wij in overtreden van artikel 138 (lokaalvredebreuk) waren, al hadden we dan een pand gekraakt dat niet in gebruik was en dat het ook zonder gebruik zou moeten stellen zolang de genoemde stank niet was verdreven. We hebben heel veel gratis drank (geen Heineken) aan onze bezoekers aangeboden, voordat we vertrokken onder symbolisch protest. We lieten een aandenken aan Heineken achter midden op het Weteringcircuit.

Protest ferdinand bolstraat

In deze tijd begroeven we onze breekijzers, streken we onze bloezen, kamden elkaar het haar en oefenden we de rollende ‘r’ in een poging langs legale weg in overleg met de gemeente een via ambtswege toegekende ruimte te krijgen. Waarom niet, en waarom wel? Ondanks vele bedenkingen en discussies pakten we ook de Nieuwe Weg óók vol enthousiasme aan. Dat was het begin van een lang aan het lijntje gehouden worden dat duurt tot heden ten dage: de ambtelijke wegen zijn niet recht, eerder een meanderend doolhof met veel pitstops….

Gelukkig troffen wij een leegstaand pand aan het Koningsplein aan. Daar hebben wij in samenwerking met de bewonersgroep vele exposities en mooie avonden op touw gezet. We hebben poëzie van het balkon geroepen en ruzie gezocht met de Quote. We werden ontruimd met spoed omdat de eigenaar een huurcontract had getekend voor de exploitatie van het pand door een grafondermeningsbedrijf, met nul geregistreerde werknemers. De rechter gaf toe aan het spoedeisend belang, maar nadat we waren vertrokken bleek er anti-kraak in het pand terecht te zijn gekomen. Opnieuw een gesprek met de gemeente om een legale locatie..

Koningsplein

Dat verliep niet zo vlot, dus zagen we onszelf genoodzaakt om alsnog een nieuwe locatie te kraken in de vroege lente van 2008. Ditmaal voor de eerste keer buiten het vertrouwde centrum, maar naast onze oude vriend pakhuis Afrika. We kraakten een locatie aan het Jollemanhof van Ymere. Daar hebben wij een aantal lente-maanden exposities, performances en volkskeukens georganiseerd. Maar helaas was deze locatie geen lang cultureel leven beschoren: in mei 2008 dienden we weer te vertrekken.

jollemanhof

Het vertrek uit de Jollemanhof luidde een periode in van ruim anderhalf jaar durende sluimerende en pruttelende winterslaap, waarin Schijnheilig vooral contact probeerde te houden met de gemeente over een nieuwe plek. Ondanks de enkele constructieve gesprekken bleef enig zicht op een nieuwe locatie via deze ambtelijke weg uit. Omdat Schijnheilig niet gemaakt is om leidzaam te wachten, omdat Schijnheilig niet van winterslaapjes houdt en omdat Schijnheilig na zo’n lange periode zoveel nieuwe plannen en energie had opgedaan werd er ergens aan het einde van het jaar 2009 tijdens een knusse wintervakantie op de hei besloten weer een kraak te zetten.

Dit resulteerde in een wederopstanding van Schijnheilig die zijn weerga niet kent: op 9 januari 2010 kraakte Schijnheilig succesvol de begane grond van de Passeerdersgracht 23, onderdeel van het voormalig HES-gebouw. Een gouden greep! Deze plek bleek ons als gegoten te zitten. De grootte en indeling van deze plek leent zich perfect om flexibel te programmeren waardoor Schijnheilig een plek kan zijn voor een heel gevarieerd programma van intieme, kleine bijeenkomsten tot grote, creatieve feesten.
Schijnheilig werd in een oogwenk een broeiend nest van alternatieve cultuur, politiek en activisme. Het neipend tekort aan laagdrempelige locaties in Amsterdam voor beginnende, armlastige of ideële organisaties, voor beginnende bands en kunstenaars, voor eigengereide creatievelingen, enzovoorts werd weer eens bevestigd: uit alle hoeken en gaten wist men ons te vinden en de aanvragen stroomde binnen. En ondertussen hadden we naast onze eigen wederkerende avonden als de Weerzin, Live Clash en de zondagse filmvertoningen, onderdak kunnen bieden aan een keur aan organisaties, benefieten en kunstenaars.

Het in werking treden van de anti-kraakwet op 1 oktober 2010 heeft helaas een donkere schaduw geworpen over het project. Op 5 juli 2011 werd het pand met harde hand ontruimd.

Schijnheilig is nu voorlopig thuis in de Vondelbunker.